Skład ciała u dziecka – dlaczego jest tak ważny i co mówi o zdrowiu? Czy nie wystarczą same siatki centylowe? Dlaczego warto rozszerzać badania bilansowe o test wydolnościowy? Zachęcamy do przeczytania ciekawego wywiadu z Dr. n. med. Michałem Brzezińskim, lekarzem pediatrą.

Kompleksowa ocena stanu zdrowia dziecka wymaga nie tylko oceny jego wysokości, masy ciała, obecności nieprawidłowości w zakresie rozwoju, ale również sprawdzenia jego wydolności krążeniowo-oddechowej, co w uproszczeniu można określić jako odzwierciedlenie jego sprawności fizycznej lub też oceny jego poziomu aktywności fizycznej. Niestety, dotychczas ten element był pomijany w badaniach przesiewowych dzieci i skupiano się wyłącznie na ocenie „statycznych” wartości.

Test wydolności fizycznej daje nam istotne dodatkowe informacje o stanie zdrowia dziecka, które dotychczas były zbierane w formie ankiety, wywiadu. Daje nam to prawdziwą informację na ile dziecko jest sprawne fizycznie – jak szybko się męczy przy wysiłku. Test ten jest bardzo prosty i do wykonania nawet przez 5-6 latka, zupełnie bezpieczny i trwa tylko 3 minuty. A odpowiada na istotny element oceny stanu zdrowia dziecka.

Poza właściwym żywieniem, odżywieniem, które oceniamy poprzez pomiar masy ciała (i inne pomiary antropometryczne) właśnie ocena wydolności krążeniowo-oddechowej mówi nam najwięcej o stanie zdrowia dziecka, w szczególności jego układu sercowo-naczyniowego, którego choroby są główną przyczyną zgonów wśród Polek i Polaków.

Niestety, ponad 60% dzieci w wieku 11-15 lat nie utrzymuje odpowiedniego poziomu aktywności fizycznej. Często rodzice dzieci nie zdają sobie sprawy, że ich dziecku brakuje codziennego ruchu – a potrzebuje go min. 60 min dziennie.

Aktywność fizyczna w dzieciństwie i okresie dorastania bardzo mocno wpływa na stan zdrowia u osób dorosłych! Taki test i jego wyniki pozwalają zarówno wiarygodnie ocenić sprawność fizyczną, jak i nakierować dziecko, nastolatka i jego rodzica na ewentualne obszary wymagające zmiany. Test nie jest sam dla siebie, jego celem jest sprawdzenie obecnego stanu zdrowia oraz wsparcie dziecka i jego rodziny w zmianie nawyków, które dadzą szansę młodemu człowiekowi na zdrowe i długie życie.

Skład ciała u dziecka, dlaczego jest tak ważny, a nie wystarczą same siatki centylowe?

Siatki centylowe masy ciała czy BMI są doskonałym narzędziem do przesiewowej oceny stanu odżywienia dziecka. Nie są one jednak dokładne i miarodajne przy ocenie składu ciała, zawartości tkanki mięśniowej, tkanki tłuszczowej czy kości. Takie możliwości daje nam właśnie ocena składu ciała dziecka przy użyciu wagi do bioimpedancji. Kiedyś, takie przyrządy nie były dostępne poza ośrodkami akademickimi czy badaniami naukowymi. Teraz, mamy możliwość posługiwania się nimi w dobrze wyposażonym gabinecie lekarza, pielęgniarki, niemal na co dzień, jednak badanie nie jest niestety powszechnie stosowane.

Wagi do bioimpedancji są bezpieczne, wygodne, a badanie trwa kilka sekund. Pozwala nam dokładnie ocenić skład ciała, przede wszystkim masy mięśniowej i tkanki tłuszczowej – co jest bardzo istotne przy ocenie stanu zdrowia dziecka. Zaglądamy w głąb ciała i sprawdzamy na ile jego skład jest odpowiedni do wieku dziecka. Jest to również doskonała metoda oceny zmian w czasie, pomiędzy kolejnymi badaniami. Jeśli dziecko zwiększyło poziom aktywności – to w tym badaniu będzie odzwierciedlone. Nawet jeśli wskaźnik masy ciała pozostaje taki sam – badanie składu ciała może wykazać przyrost tkanki mięśniowej, a spadek tłuszczowej. Jest to więc miernik potwierdzający zmianę stylu życia (żywienia i aktywności) dziecka, który może podziałać również jako dodatkowy czynnik motywacyjny.

Jaki jest stan zdrowia dzieci w Polsce?

Niestety stan zdrowia dzieci w Polsce nie jest najlepszy. Jako lekarz obserwuję, iż bardzo wiele dzieci i młodzieży ma zbyt niski poziom aktywności fizycznej oraz nieprawidłowe nawyki żywieniowe. Musimy pamiętać, że dziecko powinno mieć około 60 min. aktywności fizycznej dziennie, przy której się spoci, będzie zmęczone, zasapane i….szczęśliwe. Często zapominamy, że aktywność fizyczna daje ogromne zasoby pozytywnych emocji, hormonów szczęścia, a przede wszystkim jest naszym podstawowym narzędziem ochrony przed wieloma chorobami – zarówno w okresie dzieciństwa jak i w przyszłości.

Podobnie z żywieniem, wysoki odsetek dzieci z nieprawidłową (zbyt wysoką) masą ciała, jest drugim niebezpiecznym elementem tej układanki. Jak pokazują wyniki badań Ogólnopolskiego Programu Profilaktyki Cukrzycy i Chorób Cywilizacyjnych PoZdro!, prowadzonego przez Fundację Medicover, co piąty uczeń ma nadwagę lub cierpi z powodu otyłości. Wysoka zawartość tkanki tłuszczowej u dziecka znacznie zwiększa ryzyko wystąpienia otyłości w dorosłości Z dużym prawdopodobieństwem dziecko otyłe – będzie otyłym dorosłym.

Dzieciństwo i okres adolescencji to czas kształtowania się nawyków zdrowotnych (żywieniowych i w zakresie aktywności fizycznej). To ten moment, w którym dorośli powinni zadbać o zdrowie dzieci, dla ich i dla własnego dobra. Niestety, nowoczesność odbiera, zniechęca, a nawet utrudnia nam pozostanie aktywnymi fizycznie, zaprasza też i stwarza okazje do mniej zdrowego stylu żywienia. To odbija się w wynikach dzieci – widocznym wzroście nadwagi i otyłości, spadku wydolności fizycznej ale również wzroście liczby dzieci z zaburzeniami samooceny i ryzykiem depresji. Rozwiązania są przed nami i czas ich użyć.

Dr n. med. Michał Brzeziński
Lekarz pediatra

Kategorie: Aktualności